Одговорно сопствеништво на куче: кои се вашите обврски и што ако кучето предизвика штета?

Кучињата за многумина се дел од семејството. Тие носат радост, приврзаност и секојдневна грижа, но сопствеништвото на домашно милениче не е само прашање на љубов. Тоа е и прашање на одговорност.

Македонското законодавство предвидува правила за чување, регистрација и заштита на домашните миленици, но и правила за одговорност кога животното ќе предизвика штета. Затоа е важно секој сопственик да знае дека чувањето куче носи конкретни законски обврски.

Што значи одговорно сопствеништво?

Одговорното сопствеништво значи дека сопственикот не е должен само да го храни и чува кучето, туку и да постапува на начин кој нема да го загрози здравјето и безбедноста на други луѓе, животни и јавниот простор.

Законот за заштита и благосостојба на животните содржи посебни одредби за домашните миленици.

Според член 23 од овој закон, никој не смее да напушти домашен миленик. Тоа значи дека сопственикот не може едноставно да го остави кучето на улица, да се откаже од него без соодветна постапка или да го препушти на услови во кои животното ќе страда.

Истиот член забранува и одредени интервенции врз животните, како хируршки интервенции за модифицирање на изгледот, кратење на опашка, потсекување уши, девокализација, отсекување канџи и слични интервенции, освен во случаи дозволени со закон.

Со други зборови, животното не е предмет со кој сопственикот може да располага како што сака. Тоа е живо суштество за кое постојат правила на грижа, заштита и хуман третман.

Регистрација на кучето

Одговорното сопствеништво вклучува и регистрација.

Според член 24 од Законот за заштита и благосостојба на животните, сопствениците на кучиња се должни еднаш годишно да ги пријават своите кучиња во ветеринарна амбуланта, клиника или болница која е овластена за спроведување ветеринарно-здравствена заштита од јавен интерес.

Целта на оваа обврска е кучињата да бидат регистрирани и идентификувани, како и да се обезбеди нивна здравствена заштита согласно прописите од областа на ветеринарното здравство.

Трошоците за овие постапки паѓаат на товар на сопственикот на кучето.

Дополнително, член 24 предвидува дека регистрираните кучиња, кога се на јавно место, треба да бидат врзани. Исклучок постои за ловечки кучиња за време на лов и овчарски кучиња кои придружуваат стадо.

Сопствениците се должни и во рок од осум дена да ја известат ветеринарната амбуланта, клиника или болница за промена поврзана со кучето, како набавка, отуѓување, губење или пцовисување.

Што со нерегистрираните и бездомните кучиња?

Законот посебно ги уредува и нерегистрираните кучиња и кучињата скитници.

Според член 25, општините, општините во градот Скопје, односно Град Скопје, се надлежни да вршат собирање на кучињата скитници и нерегистрираните кучиња и привремено да ги сместуваат во соодветни објекти – прифатилишта.

Залoвувањето треба да се врши од квалификувани лица, на начин кој нема да предизвика непотребна болка или страдање.

Во прифатилиштата треба да се обезбеди елементарна заштита на животните, редовно хранење, напојување и, доколку е потребно, лекување. Ова е важно затоа што проблемот со бездомните кучиња не е само индивидуален проблем, туку и прашање на јавна надлежност и локална организација.

Што ако вашето куче касне некого?

Ова е прашање кое многу сопственици не сакаат ни да го замислат. Но токму затоа треба да се знае однапред.

Според член 165-ж од Законот за облигационите односи, за штетата причинета од животно одговара неговиот имател, без разлика дали животното се наоѓа кај него, се загубило или избегало.

Ова значи дека одговорноста не престанува само затоа што кучето избегало од двор, се откачило од поводник или се изгубило. Ако животното предизвика штета, неговиот имател може да одговара.

Законот дополнително објаснува дека како имател не се смета само сопственикот. Во смисла на член 165-ж, имател може да биде и закупец, послугопримач, плодоуживател или друго лице кај кое животното се наоѓа.

Тоа значи дека во конкретен случај може да се постави прашањето: кој фактички го чувал или контролирал кучето во моментот кога настанала штетата?

Каков надомест може да бара оштетеното лице?

Ако кучето касне човек и му нанесе телесна повреда или му го наруши здравјето, оштетеното лице може да бара надомест на штета.

Според Законот за облигационите односи, лицето кое ќе нанесе телесна повреда или ќе наруши нечие здравје е должно да ги надомести трошоците околу лекувањето, како и другите потребни трошоци поврзани со тоа. Тука можат да влезат лекарски прегледи, терапија, лекови, интервенции, патни трошоци поврзани со лекување и други реални трошоци.

Ако повреденото лице поради повредата не можело да работи, може да бара и надомест за изгубена заработка за времето на лекувањето.

Во потешки случаи, ако поради повредата лицето целосно или делумно ја изгуби способноста за работа, ако неговите потреби трајно се зголемат или ако му се намалат можностите за понатамошен развој и напредување, одговорното лице може да биде должно да плаќа и парична рента како надомест за таа штета.

Нематеријална штета: болка, страв и душевни последици

Штетата не е секогаш само материјална.

Каснувањето од куче може да предизвика физички болки, страв, вознемиреност, психолошка траума, нарушено чувство на безбедност, а во некои случаи и трајни видливи последици како лузни.

Според член 189 од Законот за облигационите односи, во случај на повреда на личните права, судот може да досуди справедлив паричен надоместок ако тежината на повредата и околностите на случајот го оправдуваат тоа.

При одлучувањето, судот води сметка за силината и траењето на физичките болки, душевните болки и стравот, како и за целта на надоместокот.

Затоа не може однапред да се каже точен износ на надомест. Секој случај се оценува посебно, според повредите, доказите, последиците, возраста на оштетеното лице, времетраењето на лекувањето, евентуалната нагрденост и другите околности.

Што ако ве касне улично куче?

Каснувањето од улично куче е посебно чувствителна ситуација, затоа што често не постои конкретен сопственик на животното. Но тоа не значи дека оштетеното лице нема права.

Во Македонија, контролата на бездомните кучиња е поврзана со надлежностите на локалната самоуправа. Како што беше наведено, според член 25 од Законот за заштита и благосостојба на животните, општините, општините во градот Скопје и Град Скопје имаат надлежност за собирање на кучињата скитници и нивно сместување во прифатилишта.

Во пракса, кога лице е каснато од улично куче, може да се постави прашањето за одговорност на надлежната општина, Град Скопје кога настанот е на негово подрачје, како и на јавното комунално претпријатие или правното лице на кое му е доверено собирањето и третманот на бездомните кучиња.

Оваа одговорност се заснова на тоа што контролата на бездомните кучиња не е приватна, туку јавна надлежност. Граѓанинот не треба сам да ја сноси штетата ако таа е последица на пропусти во системот за контрола, заловување, третман и евиденција на кучињата скитници.

Што треба да направите веднаш по каснување од куче?

Без разлика дали станува збор за домашно или улично куче, првите чекори се многу важни.

Најпрво, побарајте медицинска помош. Дури и ако раната изгледа мала, медицинскиот преглед е неопходен. Освен здравствената заштита, медицинската документација е еден од клучните докази во евентуална постапка за надомест на штета.

Потоа, инцидентот треба да се пријави во полиција. Потврдата за пријавен настан е важен документ со кој се потврдува дека настанот бил пријавен и кога се случил.

Доколку сте во можност, фотографирајте ги повредите, облеката и местото каде што се случило каснувањето. Ако има сведоци, обидете се да ги зачувате нивните контакти или изјави.

Колку е подобро документиран настанот, толку е посилна позицијата на оштетеното лице.

Кои докази најчесто се потребни?

Во вакви случаи, најчесто се потребни:

• потврда од полиција за пријавен настан;

• медицинска документација;

• фотографии од повредите;

• фотографии од местото на настанот;

• сведоци, доколку постојат;

• вешт наод и мислење, ако се води постапка;

• докази за направени трошоци;

• докази за изгубена заработка, ако постои таква штета.

Без докази, барањето за надомест на штета е многу потешко. Затоа е важно да не се чека и да не се постапува само усно или неформално.

Вонсудска постапка или тужба?

Во некои случаи, оштетеното лице може прво да поднесе барање до надлежната општина, Град Скопје или друго надлежно тело, доколку станува збор за куче скитник.

Вонсудската постапка може да биде побрза и поевтина, но понудениот надомест често може да биде понизок од оној што би се утврдил во судска постапка.

Судската постапка трае подолго, но судот ги оценува сите докази, медицинската документација, вештачењата и околностите на случајот. Во пракса, во посериозни случаи, ангажирање адвокат со искуство во вакви спорови е многу важно.

Заклучок

Одговорното сопствеништво не значи само да го сакате вашето куче. Тоа значи да го регистрирате, да се грижите за него, да не го напуштате, да го чувате на начин кој не го загрозува животното, другите луѓе и јавниот простор, и да бидете свесни дека може да одговарате ако животното предизвика штета.

Од друга страна, ако сте оштетено лице, односно ако ве каснало куче, важно е да знаете дека имате права. Можете да барате надомест за медицински трошоци, изгубена заработка, физичка болка, страв, душевни болки, нагрденост и други последици, зависно од конкретниот случај.

Клучот е во навремената реакција, медицинската документација, пријавувањето на настанот и собирањето докази.

Правата не постојат само на хартија. Тие имаат смисла кога граѓаните знаат како да ги користат.